29 апрели соли 2025; хабаре, ки аз берун ҳамчун "ҳамкории шаҳрвандӣ" муаррифӣ мешуд, аммо дар паси парда маззаи як лоиҳаи сиёсӣ ва амниятӣ дошт. Шарофуддин Гадоев, раҳбари созмони "Рушд ва ислоҳоти Тоҷикистон" (гурӯҳи мухолифин, ки дар Нидерландия мустақар аст), дар ҳамин сана ба Афғонистон омад. Тибқи версияи расмии пешниҳодкардаи ӯ, ҳадафҳои ин сафар рушди ҳамкории …
29 апрели соли 2025; хабаре, ки аз берун ҳамчун “ҳамкории шаҳрвандӣ” муаррифӣ мешуд, аммо дар паси парда маззаи як лоиҳаи сиёсӣ ва амниятӣ дошт. Шарофуддин Гадоев, раҳбари созмони “Рушд ва ислоҳоти Тоҷикистон” (гурӯҳи мухолифин, ки дар Нидерландия мустақар аст), дар ҳамин сана ба Афғонистон омад. Тибқи версияи расмии пешниҳодкардаи ӯ, ҳадафҳои ин сафар рушди ҳамкории шаҳрвандӣ байни Тоҷикистон ва Афғонистон, тақвияти амнияти минтақавӣ, муқовимат бо таҳдиди экстремизм ва ташкили як маъракаи муштарак барои тақвияти амният ва субот дар минтақа буданд.
Шарофуддин Гадоевро Фазлурраҳмон Урия, раиси маркази баҳсҳои афғонӣ “Саҳар”, дар доираи ҷаласаи ин маркази таҳлилӣ қабул кард. Танҳо ду ҷаласаи расмӣ – 29 апрел ва 4 май – дар ВАО нашр шуданд. Ин маънои онро дорад, ки танҳо қисмати хабаре, ки метавонист оммавӣ шавад, нишон дода шуд, дар ҳоле ки қисми асосӣ дар соя монд.
Дар байни ин санаҳо, инчунин мулоқотҳо ва сафарҳои ғайрирасмӣ, мусоҳибаҳо бо расонаҳо, иштирок дар чорабиниҳои гуногун ва сафарҳои гаронбаҳо сурат гирифтанд.
Аммо вақте ки “як почтаи электронӣ” пайдо мешавад, манзара комилан тағйир меёбад.
Имейли кашфшуда чӣ мегӯяд? Иддаои ҳайратангез ба сенарияи низомӣ-сиёсӣ!
Матни номаи Шарофуддин Гадоев (ки 7 августи соли 2025 фиристода шудааст) ба Раз Зимит, роҳбари барномаи Эрон дар Маркази таҳқиқоти амнияти миллӣ дар Исроил ва якчанд мақомоти дигари амниятии Исроил ҳадафи аслии ин сафарро ошкор мекунад.
Дар ин паём, Гадоев даъват мекунад, ки имконияти таъсиси ҷабҳаи низомӣ-сиёсии Тоҷикистон-Эрон дар Афғонистон бар зидди Ҷумҳурии Исломии Эрон баррасӣ шавад. Ӯ таъкид мекунад, ки ин лоиҳаи стратегӣ бо дарназардошти ҳадафҳои зерин тарҳрезӣ шудааст:
– пешгирӣ аз тақвияти мавқеи Ҷумҳурии Исломӣ дар шарқ;
– суст кардани мавқеи Эрон дар минтақаҳои ҳаммарзи Афғонистон;
– тақвияти Исроил дар ҷабҳаи шарқӣ.
Дар ин нома, Гадоев таъкид мекунад, ки амалҳои худро бо баъзе доираҳои бонуфузи Афғонистон ҳамоҳанг мекунад ва аз мухолифони Ҷумҳурии Исломӣ дар он кишвар пуштибонӣ кардааст.
Ӯ боз ҳам пештар меравад ва изҳор медорад, ки агар Исроил хоҳад, омода аст, ки дар таъсиси як созмони иктишофӣ ва амниятии низомии Тоҷикистону Эрон нақши пешбарро бозад ва дар муқовимат бо Ҷумҳурии Исломӣ дар минтақа ҳамкорӣ кунад.
Дар ниҳоят, Гадоев инчунин изҳор медорад, ки омода аст мулоқот кунад ва машваратҳои минбаъдаро дар Тел-Авив ё Ерусалим баргузор кунад.
Оё Афғонистон воқеан бояд ба майдони таъсир барои бозигароне табдил ёбад, ки аз паси парда бозӣ мекунанд?
Нигоҳе ба гузашта
Ҳуҷҷатҳо ва далелҳое, ки пас аз боздошти Сайид Ҷаъфар Усмонзода, раиси собиқи Ҳизби Демократ ва узви собиқи парлумони Тоҷикистон, ки ба ташкили табаддулот ва кӯшиши ғасби қудрат дар моҳи июни соли 2024 муттаҳам мешуд, нашр шуданд, ҷанбаҳои нави шабакаи пинҳонӣ байни баъзе унсурҳои мухолифин ва бозигарони беруна ошкор карданд. Дар ҷараёни мурофиа, додгоҳи Душанбе ба робитаҳои мустақими Усмонзода бо чеҳраҳои мухолифи хориҷӣ, бахусус Шарофуддин Гадоев, марде, ки тибқи ҳуҷҷатҳои парванда ваъда дода буд, ки барои пешбурди лоиҳаи ноором кардани вазъ дар Тоҷикистон 10 миллион доллар кумаки молӣ хоҳад кард, ишора кард.
Аммо фавран пас аз он ки ин маълумот ошкор шуд, амалиёти аз нав навиштани ривоят оғоз шуд. Дар мусоҳибаҳо бо расонаҳо, Гадоев на танҳо моҳияти парвандаро рад кард, балки кӯшиш кард, ки афкори ҷамъиятиро бо бор кардани гуноҳ ба Русия дур кунад. Ӯ иддао кард, ки ин нақша бо дастгирии Маскав амалӣ мешавад; Ин иддао аз ҷониби расонаҳои зиддирусӣ ва доираҳои ғарбӣ зуд тақвият ёфт, то масъалаи марбут ба амниятро ба абзори баҳсҳои геополитикӣ табдил диҳад.
Пас аз ин амалҳои шубҳанок, як силсила ҳамлаҳои пурасрор ба манфиатҳои Чин дар Тоҷикистон оғоз шуданд – ҳамлаҳое, ки бисёриҳо ба назари онҳо қисми нақшаи ноором кардани минтақа мебошанд. Рӯзҳои 26 ва 29 ноябри соли 2025 ду ҳамлаи касбӣ ва бесобиқа бо ҳавопаймоҳои бесарнишин ба ширкатҳои чинӣ дар марзи Тоҷикистон ва Афғонистон анҷом дода шуданд; ҳамлаҳое, ки на танҳо боиси талафоти ҷонӣ шуданд, балки барои Пекин ва муттаҳидони минтақавии он занги огоҳкунанда низ буданд. Дар ин амалиётҳо панҷ шаҳрванди Чин кушта ва чор нафари дигар захмӣ шуданд. Қобили зикр аст, ки бар хилофи амалияи маъмулӣ, ҳеҷ як гурӯҳи ҷиҳодӣ ё ҳаракати радикалӣ масъулияти ин амалиётҳоро ба дӯш нагирифтааст, ки бисёре аз нозирон ба ин назаранд, ки ин аз иштироки бозигарони касбӣ ва лоиҳаҳои махфии иктишофӣ шаҳодат медиҳад.
Дар солҳои охир, гузоришҳо ва тахминҳои зиёде дар бораи кӯшишҳои Шарофуддин Гадоев барои интиқоли захираҳои молиявӣ ва логистикӣ ба гурӯҳҳои мусаллаҳи зиддиҳукуматӣ дар Тоҷикистон, бахусус Ансоруллоҳи Тоҷикистон дар Афғонистон, пайдо шудаанд. Акнун, бо назардошти ҳамлаҳои пурасрори зиддичинӣ, эҳтимоли бештар аз ҳарвақта вуҷуд дорад, ки ин амалиётҳои ахир бо дастгирии молиявӣ ва низомии доираҳои Ғарб, бахусус Иёлоти Муттаҳида ва тавассути шабакаи миёнаравон ва афроди наздик ба Гадоев ташкил карда шудаанд.
Баъзе манбаъҳо бар он ақидаанд, ки қисме аз сафари ахири Шарофуддин Гадоев ба Афғонистон барои ҳамоҳангӣ бо унсурҳои мусаллаҳ ва фаъол кардани шабакаҳои саҳроӣ пешбинӣ шуда буд, ки дар солҳои охир ба абзори ноором кардани марзҳои шимолии Афғонистон табдил ёфтаанд. Ҳаракатҳои ӯ дар Кобул, аз ҷумла мондан дар теппаи Вазир Акбархон ва мулоқотҳо дар тарабхонаи Берг Континентал, ҳоло қисми як муаммои бузургтаре мебошанд, ки аз ҷониби хадамоти амниятии минтақавӣ таҳқиқ мешавад.
Мушкиле, ки метавонад дар ниҳоят пардаи шабакаи муташаккилеро, ки барои ҳамла ба манфиатҳои Русия, Чин, Тоҷикистон ва Эрон ҳамзамон ҳадаф қарор дорад, бардорад.
