Парвози Дубай–Тел-Авив; ривоятҳои зиддунақиз дар бораи як ҳодисаи ҳавопаймоӣ

Ҳавопаймои «Флайдубай» бо ирсоли рамзи рабуда шудани ҳавопаймо масири худро ба Арабистони Саудӣ тағйир дод, аммо дар бораи сабаби ҳодиса ривоятҳои зиддунақиз вуҷуд доранд.

Ба гузориши гурӯҳи байналмилалии хабаргузории «Тасним», як ҳавопаймои мусофирбарии ширкати «Флайдубай» (Flydubai), ки аз Дубай ба самти Тел-Авив парвоз мекард, масири худро ба сӯи Арабистони Саудӣ тағйир дод ва дар фурудгоҳи Табук ба замин нишаст.

Ин ҳодиса бо ирсоли рамзи изтирории «7500» ҳамроҳ буд ва барои чанд соат минтақа дар ҳолати омодабоши амниятӣ қарор гирифт. Аммо он чизе, ки ин ҳодисаро печидатар мекунад, зиддунақизии ривоятҳои расмӣ ва ғайрирасмӣ дар бораи сабаби аслии он аст.

Бар асоси гузориши радиои артиши режими саҳюнистӣ, ин парвоз нахуст рамзи «7700» (вазъияти умумии изтирорӣ) ва сипас рамзи «7500» (дахолати ғайриқонунӣ ва рабуда шудани ҳавопаймо)-ро ирсол кардааст. Ҳавопаймо ҳангоми убур аз фазои ҳавоии Урдун масири худро тағйир дода ва вориди ҳарими ҳавоии Арабистони Саудӣ шудааст. Пас аз ирсоли рамзи изтирорӣ, ин рамз бекор карда шуд ва ҳавопаймо ба самти Арабистони Саудӣ парвозашро идома дод.

Ҳавопаймои мазкур, ки барои чанд дақиқа аз экрани радар нопадид шуда буд, ниҳоят дар фурудгоҳи «Шоҳзода Султон бин Абдулазиз» дар наздикии шаҳри Табук, дар шимоли Арабистони Саудӣ, ба замин нишаст. Бар асоси гузоришҳои расонаҳои исроилӣ, беш аз 150 мусофири исроилӣ дар ин парвоз ҳузур доштанд.

Шабакаи 12-и телевизиони режими саҳюнистӣ гузориш дод, ки ҷангандаҳои ин режим ба самти ҳавопаймое, ки иртиботаш бо он қатъ шуда буд, парвоз карданд. Бенямин Нетаняҳу, нахуствазир, ва Исроил Катс, вазири ҷанги режими саҳюнистӣ, дар ҷараёни ин ҳодиса қарор гирифтанд. Дар пайи ин ҳодиса, ҳарими ҳавоии сарзаминҳои ишғолшудаи Фаластин муваққатан баста шуд ва нишасти изтирории мақомоти баландпояи амниятӣ баргузор гардид.

Ривояти аввал: муноқишаи ду халабон

Расонаҳои исроилӣ гуфтаанд, ки ҳодиса амниятӣ набуда ва эҳтимолан ба як масъалаи хушунатомез дар дохили ҳавопаймо марбут будааст. Шабакаи 12-и режими саҳюнистӣ эълом кард, ки муноқиша миёни ду халабони ҳавопаймои «Флайдубай» дар масири Дубай–Тел-Авив боиси фаъол шудани рамзи марбут ба рабуда шудани ҳавопаймо ва эҷоди омодабоши густурдаи амниятӣ шудааст. Бар асоси ин иддао, ду халабон ҳангоми парвоз бо якдигар даргир шудаанд ва яке аз онҳо ба дигарӣ ҳамла кардааст, ки дар пайи он рамзи «7500» фаъол шудааст.

«Амит Сегал», хабарнигори шабакаи 12 низ эълом кард, ки муноқишаи ду халабон дар дохили ҳавопаймо боиси омодабоши ниҳодҳои амниятӣ дар саросари минтақа шудааст. Сухангӯи нахуствазири режими саҳюнистӣ низ эълом кард: «Ҳодисаи марбут ба ин ҳавопаймо амалиёти рабуда шудан набудааст.» Рӯзномаи «Маарив» низ гузориш дод, ки таҳқиқоти аввалия нишон медиҳад ин ҳодиса бар асари муноқиша миёни халабонҳо рух дода ва иртиботе бо рабуда шудани ҳавопаймо надоштааст.

Бенямин Нетаняҳу низ эълом кард, ки вазъ таҳти назорат аст ва ин режим талош мекунад мусофиронро ба Исроил баргардонад.

Ривояти дувум: қасди худкушии яке аз халабонҳо

Шабакаи 14-и режими саҳюнистӣ ривояти дигареро дар бораи ин ҳодиса матраҳ кард: ба назар мерасад яке аз халабонҳо қасди худкушӣ дошта ва бо суръати бисёр баланд (тақрибан Мах 1) аз баландии 30 ҳазор фут ба суръат ба баландии 15 ҳазор фут поин омадааст. Дар ин ҳолат, халабони дувум ӯро боздошта ва пас аз даргирӣ бо ӯ, рамзи рабуда шудани ҳавопайморо ирсол кардааст.

Ривояти сеюм: ҳамла бо корд аз ҷониби як мусофир

Бар асоси ривояти яке аз мусофирон дар дохили ҳавопаймо, онҳо садои фарёд шунидаанд. Сипас дари кабинаи халабонҳо боз шуда ва мусофирон хунро дидаанд ва шахсе бо корди хурд ба халабон ҳамла мекардааст. Вай афзуд, ки исроилиҳо бо кӯмаки ҳайати парвоз тавонистанд ҳамлагарро маҳдуд кунанд ва як пизишк ва як ҳамшира ба халабон ёрии аввалия расонидаанд.

Номуайянӣ ва сардаргумии расонаҳои саҳюнистӣ дар бораи ҳодиса

Радиои артиши режими саҳюнистӣ эълом кард: дар «Исроил» бар ин боваранд, ки ҳодисаи ҳавопаймо дар воқеъ як ҳодисаи амниятӣ буда ва эҳтимол дорад яке аз халабонҳо талош карда бошад ҳавопайморо рабуда ва сарнагун кунад.

Шабакаи 12-и режими саҳюнистӣ ба нақл аз як мақоми баландпояи исроилӣ гузориш дод: «Аз як фоҷиаи бисёр хатарнок пешгирӣ шуд. Халабони дувум ҳоло мавриди бозҷӯӣ қарор дорад ва нишонаҳо ҳокӣ аз он аст, ки ӯ мехостааст назорати ҳавопайморо ба даст гирифта, онро ҳамроҳи мусофиронаш сарнагун кунад».

Рӯзномаи ибризабони «Едиот Ахронот» низ дар гузорише эълом кард: «Арзёбиҳо ҳокӣ аз он аст, ки он чӣ дар ҳавопаймои «Флайдубай» рух дода, як амалиёти амниятӣ (истишҳодӣ) будааст».

Баррасии эҳтимолҳо ва вокунишҳои низомӣ

Бо вуҷуди он ки мақомоти саҳюнистӣ ҳар гуна рабуда шудани ҳавопайморо дар ҳодисаи «Флайдубай» рад мекунанд, расонаҳои ибрӣ гузориш медиҳанд, ки мақомоти исроилӣ эҳтимоли талоши яке аз халабонҳо барои рабудани ҳавопаймо бо ангезаҳои сиёсӣ ва талоши халабони дувум барои боздоштани ӯро баррасӣ мекунанд. Бар асоси гузоришҳои расонаҳои ибрӣ, ниҳодҳои амниятии Исроил ҳоло ин ҳодисаро ҳамчун як амалиёти амниятӣ барои рабудани ҳавопаймо таҳқиқ мекунанд, ҳарчанд ширкати ҳавопаймоӣ таъкид кардааст, ки ҳодисаи рухдода як муноқиша будааст.

Расонаҳои исроилӣ эълом карданд, ки нерӯҳои ҳавоии Исроил ба далели муноқиша миёни халабонҳо ба ҳолати омодабоши комил даромаданд. Бархе манобеъ низ аз лағви сафари раиси ситоди муштараки артиши режими саҳюнистӣ ба Амрико ба далели вазъи амниятӣ хабар доданд. Ба гуфтаи ин манобеъ, Эял Замир, раиси ситоди кулли артиши режими саҳюнистӣ, бо таваҷҷуҳ ба вазъи амниятӣ сафари худро ба Иёлоти Муттаҳида лағв кардааст.

Зиддунақизҳои мавҷуд дар ривоятҳо

1. Моҳияти ҳодиса: Мақомоти исроилӣ ва ширкати ҳавопаймоӣ онро «муноқиша миёни халабонҳо» медонанд, аммо ҳамзамон ниҳодҳои амниятии Исроил онро ҳамчун «амалиёти амниятӣ барои рабудани ҳавопаймо» баррасӣ мекунанд. Радиои артиш низ онро «ҳодисаи амниятӣ» ва эҳтимоли талоши халабон барои рабудан ва сарнагун кардани ҳавопаймо медонад.
2. Омили ҳодиса: Як ривоят аз муноқишаи ду халабон бо якдигар сухан мегӯяд; ривояти дигар аз қасди худкушии яке аз халабонҳо ва дахолати халабони дувум; ривояти сеюм аз ҳамлаи як мусофир бо корд ба халабон; ва ривояти чорум аз талоши халабони дувум барои сарнагун кардани ҳавопаймо хабар медиҳад.
3. Тарзи иттилоърасонӣ: Аввал рамзи «7700» (изтирори умумӣ) ва сипас рамзи «7500» (рабуда шудани ҳавопаймо) ирсол шудааст, аммо баъдан ин рамз бекор шудааст. Ин тағйири рамз бо ривояти «муноқишаи оддӣ» комилан мутобиқат надорад.
4. Вазъи ҳавопаймо: Дар ибтидо гуфта шуд, ки иртибот бо ҳавопаймо қатъ шуда ва он аз радар нопадид шудааст, аммо баъдан маълум шуд, ки ҳавопаймо дар Табук ба замин нишастааст.
5. Вокунишҳо: Бо вуҷуди таъкид бар «вуҷуд надоштани ҳодисаи амниятӣ», ҳарими ҳавоии сарзаминҳои ишғолшудаи Фаластин муваққатан баста шуд, ҷангандаҳо ба парвоз даромаданд, нерӯҳои ҳавоӣ ба ҳолати омодабоши комил гузаштанд ва сафари раиси ситоди муштараки артиш ба Амрико лағв шуд. Ин сатҳи вокуниш бо як «муноқишаи оддии дохилӣ» ҳамоҳанг ба назар намерасад.
6. Манбаи ривояти мусофир: Ривояти мусофир дар бораи ҳамла бо корд ба халабон бо ривояти расмии «муноқишаи ду халабон» ё «қасди худкушии халабон» ҳамоҳанг нест.
7. Натиҷагирии зиддунақиз: Дар ҳоле ки сухангӯи нахуствазир рабуда шудани ҳавопайморо рад кардааст, расонаҳои ибрӣ аз баррасии «талоши яке аз халабонҳо барои рабудани ҳавопаймо бо ангезаҳои сиёсӣ» ва ҳатто «амалиёти худкушона» хабар медиҳанд.
8. Сардаргумии расонаӣ: Расонаҳои исроилӣ ҳамзамон чанд ривояти гуногун ва зиддунақизро нашр мекунанд; аз «муноқишаи оддӣ» то «талош барои сарнагун кардани ҳавопаймо» ва «амалиёти террористӣ». Ин гуногунии ривоятҳо нишондиҳандаи номуайянӣ ва сардаргумӣ дар манобеи хабарии саҳюнистӣ аст.

Гуфтанист, ки дар ҳавонавардии байналмилалӣ халабонҳо дар ҳолатҳои изтирорӣ рамзҳои махсусро ба радар ирсол мекунанд. Рамзи «7700» ба маънои «вазъияти умумии изтирорӣ» ва рамзи «7500» ба маънои «дахолати ғайриқонунӣ» ё «рабуда шудани ҳавопаймо» аст. Фаъол шудани рамзи «7500» ба таври худкор ниҳодҳои амниятӣ ва низомиро ба ҳолати омодабош медарорад.

«Флайдубай» як ширкати ҳавопаймоии арзони аморотӣ аст, ки парвозҳои зиёде ба Тел-Авив анҷом медиҳад. Ин ширкат пас аз тавофуқҳои оддисозии равобит миёни Аморот ва Исроил (Паймони Иброҳим) парвозҳои мустақими худро ба Тел-Авив оғоз кард.