Ба нақл аз Reuters — Доналд Трамп, раисиҷумҳури ИМА, рӯзи сешанбе ҳушдор дод, ки агар барои хотима додан ба ҷанг созише ҳосил нашавад, ӯ метавонад Эронро нобуд кунад. Бо вуҷуди ин, Трамп ҳамчунин ишора кард, ки эҳтимол созиш ба зудӣ ҳосил шавад ва талошҳои дипломатӣ дар Созмони Милали Муттаҳид идома доранд. Трамп дар суханронӣ дар …
Ба нақл аз Reuters — Доналд Трамп, раисиҷумҳури ИМА, рӯзи сешанбе ҳушдор дод, ки агар барои хотима додан ба ҷанг созише ҳосил нашавад, ӯ метавонад Эронро нобуд кунад. Бо вуҷуди ин, Трамп ҳамчунин ишора кард, ки эҳтимол созиш ба зудӣ ҳосил шавад ва талошҳои дипломатӣ дар Созмони Милали Муттаҳид идома доранд.
Трамп дар суханронӣ дар Маҷмаи умумии СММ дар Ню-Йорк гуфт:
«Ман бояд як қарори бузург қабул кунам. Оё бо Эрон созише ҳосил мешавад, ки ба онҳо имкон диҳад кишварашонро бозсозӣ кунанд ва як кишвари хеле бузургтар аз пештара бисозанд?… Ё Ҷумҳурии Исломиро нобуд кунам ва ин корро зуд анҷом диҳам, то дигар ҳеҷ гоҳ ба онҳо имкони куштан ва нобуд кардани мардуму кишварҳо дода нашавад?»
Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон рӯзи сешанбе дар изҳороте суханони Трамп дар СММ-ро «таблиғот» номида, гуфтанд, ки дар «омодагии комил барои ворид кардани зарбаҳои сахттар, кӯбанда ва ғайри қобили пешбинӣ ба таҷовузгарон» қарор доранд.
Аммо дар канори ин изҳороти тунду тез, музокирот барои хотима додан ба даргирии тақрибан ҳафтмоҳа низ идома дошт. Ин ҷанг бо ҳамлаҳои муштараки ИМА ва Исроил оғоз шуда, то кунун ҳазорон нафарро кушта, боиси болоравии нархи нафт ва ворид шудани кишварҳои ҳамсоя ба низоъ шудааст.
Фиристодаи ИМА Стив Виткофф дар шабакаи иҷтимоии X гуфт, ки ИМА ва Эрон рӯзи сешанбе дар ҳошияи Маҷмаи умумии СММ тавассути миёнаравҳо музокироти тӯлонӣ анҷом доданд. Ин миёнаравҳо дар тӯли рӯз байни ду ҷониб дар рафтуомад буданд.
Виткофф афзуд, ки миёнаравҳо ба талошҳои худ идома хоҳанд дод ва изҳори умедворӣ кард, ки музокироти рӯзи сешанбе «созанда ва умедбахш» хоҳад буд.
Трамп ҳамчунин бо раҳбарони кишварҳои Ховари Миёна мулоқот кард. Ин кишварҳо мехоҳанд ҳаракати киштиҳо дар тангаи Ҳурмуз аз сар гирифта шавад. Пеш аз ҷанг аз ин масир панҷяки интиқоли ҷаҳонии нафту газ мегузашт. Аммо онҳо аз додани қудрати аз ҳад зиёд ба Эрон, рақиби деринаи худ, нигаронанд.
Бисёре аз ин кишварҳо инчунин мизбони пойгоҳҳои бузурги низомии ИМА ҳастанд, ки дар ҷараёни ҷанг борҳо мавриди ҳамлаҳои Эрон қарор гирифтаанд.
Трамп ҳангоми мулоқот бо раҳбарони ин кишварҳо гуфт: «Мо фикр мекунем, ки вазъ бо Эрон метавонад фавран пас аз интихоботи миёндавраии 3 ноябр ба анҷом расад, шояд ҳатто пеш аз он. Намедонам, ҳеҷ гоҳ маълум нест.»
Ин талошҳои дипломатӣ дар ҳоле сурат мегиранд, ки Трамп аз чанд ҷиҳат таҳти фишор қарор дорад: болоравии қимати энержӣ дар дохили кишвар, густариши низоъ дар минтақа ва наздик шудани интихоботи миёндавраӣ, ки шаш ҳафтаи дигар баргузор мешавад.
Вазири корҳои хориҷии Эрон Аббос Арақчӣ бо сарвазири Қатар Шайх Муҳаммад бин Абдурраҳмон Оли Сонӣ мулоқот кард. Хабаргузории давлатии Қатар гуфт, ки Доҳа моҳҳост барои коҳиши танишҳо дар ин низоъ талош мекунад.
Як мақоми аршади Эрон гуфт, Теҳрон метавонад дар сурати коҳиш ёфтани фишори низомии ИМА ва бардошта шудани муҳосираи бандарҳои Эрон, дар тӯли чанд рӯз тангаи Ҳурмузро боз кунад.
Ин мақоми эронӣ ба Reuters гуфт, ки Теҳрон ҳафтаи гузашта пешниҳоди нави худро тавассути миёнаравҳо ба Вашингтон расонидааст ва агар талабҳояш иҷро шаванд, метавонад дар давоми ҳафт рӯз тангаро барои киштиҳои кишварҳои Халиҷи Форс боз кунад.
Раиси Маҷлиси Эрон Муҳаммадбоқир Қолибоф, ки дар музокироти қаблӣ раҳбарии ҳайати музокиракунандаи Эронро бар уҳда дошт, гуфт, ки Эрон ҳеҷ гоҳ таслим нахоҳад шуд. Ӯ гуфт: «Трамп бояд бифаҳмад, ки наметавонад қудрати худро бар мардуми Эрон ва нерӯҳои мусаллаҳи он таҳмил кунад.»
Манобеи минтақавӣ гуфтанд, яке аз мавзӯъҳои матраҳшуда дар мулоқоти кишварҳои Халиҷи Форс бо Трамп, пешниҳоди Қатар барои таъсиси чорчӯби муштараки амниятӣ бо иштироки Эрон ва кишварҳои арабии Халиҷи Форс мебошад. Ба гуфтаи яке аз манобеъ, Эрон ин пешниҳодро баррасӣ мекунад.
Оли Сонӣ гуфтааст, ки чунин созиш бояд кафолатҳои амниятӣ барои кишварҳои Халиҷи Форс ва густариши вобастагии мутақобилаи иқтисодӣ бо Эронро дар бар гирад.
Арабистони Саудӣ, бузургтарин кишвари Халиҷи Форс, дар ин моҳ бо пешравии нерӯҳои Ҳусии ҳампаймони Эрон дар Яман бештар ба ҷанг кашида шудааст. Нерӯҳои ҳукумати мавриди ҳимояти Арабистони Саудӣ ақибнишинӣ карда, содироти нафти Саудӣ тавассути Баҳри Сурх таҳти таҳдид қарор гирифтааст.
ИМА, ки соли гузашта ду моҳ Ҳусиҳоро бомбаборон карда буд, то ҳол дархостҳои такрории Муҳаммад бин Салмон, валиаҳди Арабистони Саудӣ, барои бозгашт ба ҷангро напазируфтааст. Ню-Йорк Таймс гузориш дод, ки Трамп рӯзи якшанбе дар лаҳзаҳои охир ҳамлаҳои ИМА ба Ҳусиҳоро бекор кардааст.
Вазири корҳои хориҷии ИМА Марко Рубио, дар посух ба ин суол, ки чаро Вашингтон аз ҳамла ба Ҳусиҳо худдорӣ кардааст, гуфт, ки ИМА ҳамеша аз Арабистони Саудӣ ҳимоят хоҳад кард. Ӯ афзуд:
«Бо вуҷуди ин, ин як низои бисёр хатарнок ва мураккаб аст, ки қаблан вуҷуд дошт… Мо низ бо Ҳусиҳо таърихи худро дорем ва намехоҳем, ки ба он низ таъсир расонида шавад.»
Бозорҳои нафт низ рӯзи сешанбе каме ором шуданд. Манобеъ ба Reuters гуфтанд, ки Арабистони Саудӣ фаъолияти лӯлаи нафти Шарқ–Ғарб-ро дубора оғоз кардааст ва метавонад содироти нафт аз бандари Янбу дар Баҳри Сурхро дар давоми чанд соат, ҳарчанд бо ҳаҷми камтар, аз сар гирад.
Ин лӯла, ки масири асосии содироти нафти Арабистони Саудӣ барои канорагирӣ аз халалдоршавии интиқол дар тангаи Ҳурмуз ба шумор меравад, пас аз ҳамлаҳое, ки Риёз онҳоро ба гурӯҳҳои таҳти ҳимояти Эрон дар Ироқ нисбат дод, дар ин моҳ баста шуда буд.
