Гузориши ҷадиди Созмони Милал нишон медиҳад, ки бо вуҷуди бозгушоии Тангаи Ҳурмуз ва коҳиши чашмгири қимати нафт, ҳазинаҳои ҳамлу нақли дарёӣ ва занҷираҳои таъмини ҷаҳонӣ ҳанӯз ба сатҳи пеш аз буҳрон бознагаштааст.Гурӯҳи иқтисодии хабаргузории Форс; Созмони Милали Муттаҳид дар тозатарин гузориши худ, ки рӯзи сешанбе мунташир шуд, нисбат ба тадовуми осори иқтисодии ношӣ аз ихтилол …
Гузориши ҷадиди Созмони Милал нишон медиҳад, ки бо вуҷуди бозгушоии Тангаи Ҳурмуз ва коҳиши чашмгири қимати нафт, ҳазинаҳои ҳамлу нақли дарёӣ ва занҷираҳои таъмини ҷаҳонӣ ҳанӯз ба сатҳи пеш аз буҳрон бознагаштааст.
Гурӯҳи иқтисодии хабаргузории Форс; Созмони Милали Муттаҳид дар тозатарин гузориши худ, ки рӯзи сешанбе мунташир шуд, нисбат ба тадовуми осори иқтисодии ношӣ аз ихтилол дар тараддуди киштиҳо аз Тангаи Ҳурмуз ҳушдор дод.
Бар асоси ин гузориш, ки тавассути Конфронси тиҷорат ва рушди Созмони Милал (UNCTAD) таҳия шудааст, агарчи бозгушоии ин оброҳи стратегиик гоми муҳиме барои эҳёи ҷараёни тиҷорат ва энержии ҷаҳонӣ маҳсуб мешавад, аммо ин ба маънои поёни буҳрон барои иқтисодҳои дунё нахоҳад буд.
Антониу Гутерриш, дабири кулли Созмони Милал, дар ин гузориш бо ишора ба азсаргирии тараддуди дарёӣ таъкид кардааст, ки ин иқдом нахустин гом барои беҳбуди тадриҷии бозорҳои энержӣ ва тиҷорати байналмилалӣ ба шумор меравад.
Бо ин ҳол, вай ҳушдор додааст, ки шокҳои ношӣ аз ихтилол дар ҳамлу нақли дарёӣ аз тариқи ин танга, ҳамакнун вориди сохтори иқтисоди ҷаҳонӣ шуда ва осори он барои моҳҳои оянда мондагор хоҳад буд. Гутерриш аз ҳамаи тарафҳо хостааст, ки ба оташбас пойбанд буда ва барои тадовуми он талоши музоиф кунанд.
Бар асоси додаҳои мунташиршуда тавассути Созмони Милал, пеш аз оғози буҳрон, рӯзона ба таври миёна 125 фарванд киштӣ аз Тангаи Ҳурмуз тараддуд доштанд, ки ин рақам дар давраи авҷи ихтилолот ба ҳудуди 20 то 25 фарванд дар рӯз коҳиш ёфта буд.
Бо эълони бозгушоии муҷаддад, ин омор рӯ ба афзоиш гузошта ва нишонаҳои аввалияи беҳбуд дар бозори нафт низ мушоҳида шудааст, ба гунае ки қимати нафт, ки дар давраи таниш ба маҳдуди 100 то 120 доллар дар ҳар бушка расида буд, бо суръати қобили таваҷҷуҳе коҳиш ёфтааст.
Бо вуҷуди ин коҳиши қимат, Созмони Милал нисбат ба тадовуми фишор бар занҷираҳои таъмини ҷаҳонӣ ҳушдор дода ва эълон кардааст, ки ҳазинаҳои ҳамлу нақли дарёӣ бо ҳамон суръати қимати нафт коҳиш наёфта ва шохисҳои марбут ба ҳамли ғаллот ва донаҳои равғанӣ ҳамчунон дар сутуҳи боло боқӣ мондааст.
Ин мавзӯъ нишон медиҳад, ки фишорҳои ношӣ аз ихтилолот ҳанӯз ба таври комил аз низоми ҳамлу нақли ҷаҳонӣ хориҷ нашудааст.
61 иқтисод дар маърази таҳдид; вобастагии дугона ба нафт ва ғизо
Бар асоси гузориши UNCTAD, 61 иқтисоди заифи ҷаҳон ба далели вобастагии ҳамзамон ба воридоти нафт ва ғаллот, бо афзоиши шадиди қиматҳои энержӣ ва маводи ғизоӣ мувоҷеҳ ҳастанд.
Ин гурӯҳ шомили 35 кишвар аз камтараққикардаитарин кишварҳои ҷаҳон ва 26 кишвари ҷазиравии кӯчаки дар ҳоли рушд аст ва танҳо як иқтисод дар ҷаҳон бо сатҳи осебпазирии маҳдуд дар ин ҳавза шиносоӣ шудааст.
Коршиносони Созмони Милал таъкид доранд, ки ин вобастагии дугона, фоктурҳои воридотии ин кишварҳоро ба шиддат афзоиш дода ва таваррумро дар ин манотиқ шитоб мебахшад, дар ҳоле ки ин давлатҳо бо маҳдудияти шадиди манобеи молӣ ва зарфияти поин барои ҷазби шокҳои хориҷӣ дасту панҷа нарм мекунанд.
Дар садри ин кишварҳо, Яман бо саҳми 10,8-дарсадии воридоти ғаллот нисбат ба тавлиди нохолиси дохилӣ дар давраи 2022 то 2024 қарор дорад ва пас аз он ба тартиб Кирибатӣ бо 6,1 дарсад, Лесуто бо 5,8 дарсад, Бенин бо 4,8 дарсад ва Сомалӣ бо 4,7 дарсад дар ҷойгоҳҳои баъдӣ истодаанд.
Ин омор нишон медиҳад, ки ҳар гуна афзоиш дар ҳазинаҳои ҳамлу нақл ё қиматҳои ҷаҳонии маводи ғизоӣ, ба суръат ба таваррум дар бозорҳои дохилии ин кишварҳо мунтақил шуда ва фишори маишатии музоиферо ба хонаводаҳои камдаромад ворид мекунад.
Гузориши Созмони Милал таъкид кардааст, ки бар хилофи гузашта, шокҳои қиматии энержӣ ва маводи ғизоӣ дар даврони пасокорона дигар моҳияти муваққатӣ надоранд ва таъсироти он бар таваррум, пойдортар аз пеш шудааст.
Баррасиҳо нишон медиҳад, ки ҳатто пас аз коҳиши қимати нафт ва ғаллот дар бозорҳои ҷаҳонӣ, қимати маводи ғизоӣ бо таъхири қобили таваҷҷуҳе коҳиш меёбад ва ин фосилаи замонӣ осори ҷуброннопазире бар маишати мардум мегузорад.
Яке аз ҳушдордиҳандатарин бахшҳои ин гузориш, ба паёмадҳои афзоиши қимати маводи ғизоӣ дар натиҷаи ҷанги минтақа бар саломатии кӯдакон ихтисос дорад.
Бар асоси ёфтаҳои ин гузориш, афзоиши 5-дарсадии қимати воқеии маводи ғизоӣ, хатари ибтило ба сӯътағзияи ҳод дар кӯдакони зери панҷ солро 9 дарсад, дар кӯдакони зери як сол 11 дарсад ва дар кӯдакони фақир 15 дарсад афзоиш медиҳад.
Ин рақам дар миёни кӯдакони хонаводаҳои рустоии фақир ва безамин, ба сатҳи ҳушдордиҳандаи 26 дарсад мерасад, ки абъоди инсонии ин буҳронро ба вузуҳ нишон медиҳад.
Созмони Милал ҳамчунин нисбат ба коҳиши зарфияти кишварҳои дар ҳоли рушд барои муқобила бо ин шокҳо ҳушдор дода ва ба афзоиши бори бедиҳиҳои хориҷӣ, навосоноти нархи арз, коҳиши сармоягузории дохилӣ ва хориҷӣ, уфти кумакҳои рушдӣ ва коҳиши вуҷуҳи ирсолии муҳоҷирон ба унвони авомиле ишора кардааст, ки тавони ин кишварҳоро барои мудирияти буҳрон ба шиддат коҳиш додааст.
Роҳкорҳои пешниҳодии Созмони Милал
Дар ин гузориш, Созмони Милал бар лузуми танаввуъбахшӣ ба манобеи тиҷорат ва энержӣ, тақвияти тавлиди дохилӣ, афзоиши сармоягузорӣ дар зерсохтҳои муқовими занҷираи таъмин ва ироаи ҳимояти молии байналмилалӣ аз осебпазиртарин кишварҳо таъкид кардааст.
