Дар ҳоле ки тайи рӯзҳои гузашта миёнагони рӯзонаи 32 нафткаш аз Тангаи Ҳурмуз убур мекард, нақзи мукаррари оташбас ва ташдиди танишҳои низомӣ аз сӯи Амрико, амалан убуру мурури дарёӣ дар ин минтақаро мутаваққиф сохт.Ба нақл аз гурӯҳи иқтисодии хабаргузории Форс; ба дунболи ташдиди танишҳо дар Тангаи Ҳурмуз ва мутаоқиби он таҷовузи низомии тозаи Амрико ба …
Дар ҳоле ки тайи рӯзҳои гузашта миёнагони рӯзонаи 32 нафткаш аз Тангаи Ҳурмуз убур мекард, нақзи мукаррари оташбас ва ташдиди танишҳои низомӣ аз сӯи Амрико, амалан убуру мурури дарёӣ дар ин минтақаро мутаваққиф сохт.
Ба нақл аз гурӯҳи иқтисодии хабаргузории Форс; ба дунболи ташдиди танишҳо дар Тангаи Ҳурмуз ва мутаоқиби он таҷовузи низомии тозаи Амрико ба Эрон, тараддуди нафткашҳо дар Тангаи Ҳурмуз ба таври қобили таваҷҷуҳе коҳиш ёфта ва ба гуфтаи коршиносон, амалан мутаваққиф шудааст.
Ба гузориши CNN, дар шароите ки оташбаси 60-рӯза миёни Эрон ва Амрико бо тардидҳои ҷиддӣ мувоҷеҳ шуда, тараддуди нафткашҳо дар ин оброҳи ҳаётӣ бо ихтилоли шадид рӯбарӯ шудааст.
Хорхе Леон, раиси бахши таҳлили геополитикӣ дар Муассисаи таҳқиқотии Rystad Energy, эълон кард, ки тараддуди нафткашҳо амалан мутаваққиф шудааст ва ин вазъият нишондиҳандаи дарки риски болотар аз ҳар гуна изҳорназари расмӣ аз сӯи Вашингтон ё Теҳрон аст.
Бар асоси додаҳои ширкати таҳлили додаҳои киштиронии Kpler, имрӯз, чаҳоршанбе, 17 тир танҳо 4 нафткаш аз ин танга убур кардаанд. Ин рақам дар муқоиса бо миёнагони ҳудуди 32 нафткаш дар рӯз аз замони оғози оташбас дар 27 хурдод, коҳиши чашмгир ва ҳушдордиҳанда маҳсуб мешавад.
Гузоришҳо ҳокӣ аз он аст, ки шаби гузашта (сешанбе) дастикам 4 нафткаш, ҳамили нафт ва гази табиӣ, ки қасди убур аз Тангаи Ҳурмузро доштанд, ба далели нигарониҳои амниятӣ ва дарёфти ҳушдор, масири худро тағйир дода ва бозгаштанд.
Ин таҳаввулот дар пайи ҳамалоти Эрон ба се нафткаши тиҷорӣ дар наздикии Тангаи Ҳурмуз ба далели беэътиноӣ ба ихторҳо дар хусуси адами тараддуд аз масирҳои пурриски танга ва мутаоқиби он таҷовузи низомии Амрико ба манотиқе дар ҷануби Эрон рух додааст.
Ҷорҷ Леон аз Rystad Energy таъкид кардааст, ки озмуни воқеӣ барои ояндаи ин буҳрон пас аз 18 тир ва поёни давраи азодорӣ барои раҳбари фақиди Эрон хоҳад буд, то мушаххас шавад оё ду тараф ҳамчунон тамоюле ба идомаи масири дипломатия доранд ё хайр.
Ин гузориш дар шароите мунташир мешавад, ки қимати нафти Brent ба болотарин сатҳи худ аз 29 хурдод, яъне марзи 80 доллар расидааст, ки нишондиҳандаи вокуниши сареъи бозорҳо ба риски геополитикии ношӣ аз ташдиди танишҳо дар ин минтақаи ҳассос аст.
Дар шароите ки тафоҳумномаи 60-рӯзаи Эрон ва Амрико дар ҳолае аз ибҳом қарор дорад, ихтилофоти амиқи ду тараф бар сари наҳваи мудирияти Тангаи Ҳурмуз ба муҳимтарин чолиши фарорӯи оташбас табдил шудааст.
Теҳрон бар иҷрои банди марбут ба масъулияти худ дар тартиботи ин оброҳи ҳаётӣ таъкид дорад, дар ҳоле ки Вашингтон бо беэътиноӣ ба ин рӯйкард, масири убури киштиҳоро ба сӯи обҳои Уммон ҳидоят карда ва дишаб низ банди марбут ба таҳримҳои нафтиро бозгардонд.
Ба гузориши CNN, Вазорати хазонадории Амрико дишаб (сешанбе) муҷаввизи муваққати содироти нафти Эронро, ки бахше аз тафоҳумномаи оташбас буд, лағв кард ва ҳамзамон ҳамалоти ҳавоии ҷадиде алайҳи аҳдофи низомии Эрон анҷом дод. Ин иқдомот, ки дар пайи ҳамалот ба се нафткаши тиҷорӣ дар наздикии танга анҷом шуд, муҳимтарин чолиш барои тадовуми оташбаси шикананда маҳсуб мешавад. Вазорати корҳои хориҷии Эрон ин тасмимро нақзи ошкори тафоҳумнома донист ва ҳушдор дод, ки барои ҳифзи манофеи миллӣ, ҳар иқдоме, ки лозим бидонад, анҷом хоҳад дод.
Дар маркази ин танишҳо, ихтилоф бар сари тафсири банди калидии тафоҳумнома қарор дорад, ки аз Эрон хостааст «бо ниҳояти талош, тартиботе барои убури амни киштиҳои тиҷорӣ» фароҳам кунад.
Аббос Ароқчӣ, вазири корҳои хориҷии Эрон, чанд рӯз пеш дар нишасти хабарии муштарак бо ҳамтои ироқии худ дар Бағдод таъкид кард, ки «мудирият ва бозгушоии комили Тангаи Ҳурмуз бар уҳдаи Ҷумҳурии Исломии Эрон аст» ва «ҳеҷ кишвар ё ниҳоди дигаре дар ин хусус масъулияте надорад». Вай ҳушдор дод: «Ҳар гуна мудохила ё талош барои эҷоди тартиботи ҷудогона, фақат вазъиятро печидатар карда, бозгашт ба ҳолати одиро ба таъхир меандозад ва танишҳоро афзоиш медиҳад.»
Дар муқобил, Вашингтон бо напазируфтани ҳаққи Эрон дар Тангаи Ҳурмуз ва тайи ҳамкорӣ бо Уммон ва Созмони байналмилалии дарёнавардӣ, масири ҷойгузине дар обҳои ҷанубии танга ва дар имтидоди соҳилҳои Уммон эҷод кардааст, ки таҳти пӯшиши ҳавоии Амрико қарор дорад.
Вазорати корҳои хориҷии Амрико бо судури иттилоияе, аз киштиҳо хостааст аз масири уммонӣ убур кунанд ва ҳар гуна тараддуд аз масири таҳти назорати Эронро «бисёр хатарнок» тавсиф кардааст.
Ин дугонагӣ, киштидорон ва ширкатҳои суғуртавиро дар сардаргумии амиқе қарор додааст.
Ба гузориши Financial Times, Эрон эълон кардааст, ки киштиҳо дар сурати адами дарёфти муҷаввизи қаблӣ аз Теҳрон ва адами истифода аз масири наздик ба соҳилҳои Эрон, бо «ҷарима» мувоҷеҳ шуда ва маҷбур ба бозгашт хоҳанд шуд. Аз сӯи дигар, Амрико ва бархе суғуртагузорони ғарбӣ, киштиҳоро ба истифода аз масири уммонӣ, ки таҳти пӯшиши ҳавоии Амрикост, тавсия мекунанд. Як коргузори суғуртаи маҳмула ба Financial Times гуфтааст: «Эрониҳо бар истифода аз масири Эрон ва пардохти авориз исрор доранд; Амрико ба киштиҳо мегӯяд аз масири Уммон бираванд ва бо пуштибонии ҳавоии наздик ҳамроҳиашон мекунад. Ин раванд ҳамоҳанг нест ва ҳама чиз ба шикаст мунҷар хоҳад шуд.»
Эрон ҳамчунин бар хуруҷи низомиёни амрикоӣ аз минтақа таъкид дорад. Дар тарҳи 14-моддаии Теҳрон, ки аз тариқи Покистон ба Кохи Сафед ирсол шуд, хостаҳое аз ҷумла поёни муҳосираи дарёии Амрико, хуруҷи тадриҷии неруҳои низомӣ ва лағви таҳримҳо матраҳ шуда буд. Бо ин ҳол, Вашингтон то кунун ба ин хостаҳо таваҷҷӯҳе нишон надода ва бар ҳифзи ҳузури низомии худ дар минтақа исрор дорад.
