Кушта шудани се низомии амрикоӣ дар пайи ҳамлаи Эрон ба неруҳои мустақар дар Урдун, бори дигар абъоди ҳузури низомии Иёлоти Муттаҳида дар ин кишвар, нуқтаҳои истиқрор ва моҳияти маъмуриятҳои онҳоро мавриди таваҷҷуҳ қарор додааст.Ба нақл аз гурӯҳи таҳлили байналмилалии хабаргузории Форс; ҳалокати се низомии амрикоӣ дар пайи ҳамлаи Эрон ба низомиёни мустақар дар Урдун, бори …
Кушта шудани се низомии амрикоӣ дар пайи ҳамлаи Эрон ба неруҳои мустақар дар Урдун, бори дигар абъоди ҳузури низомии Иёлоти Муттаҳида дар ин кишвар, нуқтаҳои истиқрор ва моҳияти маъмуриятҳои онҳоро мавриди таваҷҷуҳ қарор додааст.
Ба нақл аз гурӯҳи таҳлили байналмилалии хабаргузории Форс; ҳалокати се низомии амрикоӣ дар пайи ҳамлаи Эрон ба низомиёни мустақар дар Урдун, бори дигар абъоди ҳузури низомии Иёлоти Муттаҳида дар ин кишвар, нуқтаҳои истиқрор ва моҳияти маъмуриятҳои онҳоро дар бозаи замонии ташдиди рӯёрӯии низомии Амрико алайҳи Эрон ва истифода аз ҳузури низомии худ дар минтақа, мавриди таваҷҷуҳ қарор додааст.
Дар ҳоле ки Фармондеҳии марказии артиши Амрико (CENTCOM) маҳалли дақиқи ин ҳамларо эълон накард, расонаҳои амрикоӣ гузориш доданд, ки ин ҳамла пойгоҳи ҳавоии «Муваффақ ас-Салтӣ» дар минтақаи Ал-Азрақро ҳадаф қарор дода ва ба ҷангандаҳо ва паҳподҳои мустақар дар ин пойгоҳ хисорат ворид кардааст.
Шумори низомиёни амрикоии ҳалокшуда аз замони оғози ҷанги Амрико алайҳи Эрон аз 28 феврал, ба эътирофи расмии CENTCOM, ба 16 нафар расид ва бар асоси гузориши Reuters, беш аз 420 низомии амрикоӣ низ захмӣ шудаанд.
Ин таҳаввулот бори дигар суолҳоеро дар бораи мизони ҳузури низомии Амрико дар Урдун, маҳалли истиқрори неруҳо ва моҳияти маъмуриятҳои онҳо матраҳ мекунад.
Вашингтон ва Аммон омори ба рӯзи теъдоди низомиёни амрикоии мустақар дар Урдунро мунташир намекунанд, зеро шумори ин низомиён вобаста ба шароити амниятӣ, эъзоми неруҳои кумакӣ ва таҳаввулоти низомии минтақа тағйир мекунад.
Бо ин ҳол, бар асоси гузориши Хадамоти пажӯҳишии Конгресси Амрико (CRS), ки охирин нусхаи он моҳи январи соли 2026 мунташир шудааст, ҳудуди 4 ҳазор низомии амрикоӣ дар Урдун ҳузур доранд. Пас аз он омори расмии ҷадиде дар бораи афзоиши эҳтимолии ин неруҳо мунташир нашудааст.
Ин неруҳо шомили бахшҳои мухталифе аз ҷумла ягонҳо ва хадамаи Неруи ҳавоӣ, сомонаҳо ва неруҳои дифои ҳавоӣ ва мушакӣ, воҳидҳои шиносоӣ, пойиш ва ҷамъоварии иттилоот ва тимҳои пуштибонии логистикӣ ва иртибототӣ ҳастанд.
Бояд миёни пойгоҳҳое, ки бар асоси иттилоот ва манобеи аланӣ, ҳузури низомиёни амрикоӣ дар онҳо таъйид шудааст ва таъсисоти низомии Урдун, ки гуфта мешавад бар асоси тавофуқномаи ҳамкории низомӣ дар сурати ниёз дар ихтиёри артиши Амрико қарор мегиранд, тафовут қоил шуд.
Пойгоҳи ҳавоии Муваффақ ас-Салтӣ
Пойгоҳи ҳавоии «Муваффақ ас-Салтӣ» дар минтақаи «Ал-Азрақ» дар шарқи Урдун, муҳимтарин маркази истиқрори неруҳои ҳавоии Амрико дар ин кишвар ба шумор меравад. Ин пойгоҳ дорои вижагиҳо ва коркардҳои зер аст:
🔹 Мизбонии ягонҳо ва ҳавогардҳои Неруи ҳавоии Амрико
🔹 Истифода дар амалиётҳои марбут ба Сурия ва Ироқ, ба вижа маъмуриятҳои шиносоӣ, муроқибат ва пуштибонии ҳавоӣ
🔹 Бар асоси тасовири моҳвораӣ, дастикам аз соли 2016 паҳподҳо ва ҷангандаҳои амрикоӣ дар ин пойгоҳ мустақар будаанд
🔹 Тавсеаи зерсохтҳои амалиётӣ, логистикӣ ва маҳавватаҳои вижаи истиқрори ҷангандаҳо тавассути Амрико
🔹 Маҳалли истиқрор ва парвози ҷангандаҳо, ҳавопаймоҳои шиносоӣ, паҳподҳо, ҳавопаймоҳои таробарӣ ва сӯхтрасони амрикоӣ дар мақотеъи мухталиф
Бар асоси гузориши CRS, пойгоҳҳои ҳавоии Урдун, ба вижа пойгоҳи Муваффақ ас-Салтӣ, нақши муҳиме дар маъмуриятҳои иттилоотӣ, муроқибатӣ ва шиносоӣ (ISR)-и Амрико дар Сурия ва Ироқ ифо мекунанд. Ҳамчунин ҳузури ҳавопаймоҳое монанди F-15E, F-16C, KC-135 ва паҳподҳои MQ-9 Reaper дар чаҳорчӯби маъмуриятҳои Амрико бо ин пойгоҳ муртабит аст.
Пойгоҳи Tower 22
Пойгоҳи «Tower 22» дар шимолу шарқи Урдун ва дар наздикии марзҳои Сурия ва Ироқ қарор дорад. Ин пойгоҳ пас аз ҳамлаи паҳподӣ дар январи 2024, ки ба кушта шудани се низомии амрикоӣ ва захмӣ шудани даҳҳо нафари дигар анҷомид, беш аз пеш мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт.
Дар замони ҳамла ҳудуди 350 низомии амрикоӣ дар ин пойгоҳ мустақар буданд. Бар асоси гузоришҳои мунташиршуда, таҷҳизоти ин пойгоҳ шомили болгардҳои таҳоҷумӣ, болгардҳои таробарӣ ва омӯзишӣ ва ҳамчунин худравҳои зиреҳии низомӣ аст ва нақши он умдатан ироаи пуштибонии логистикӣ аз неруҳои амрикоии мустақар дар минтақа унвон шудааст.
Пойгоҳи «Tower 22» нақши калидӣ дар пуштибонӣ аз неруҳои амрикоии мустақар дар он сӯи марз, ба вижа дар пойгоҳи «ат-Танф» дар ҷануби Сурия ифо мекунад. Пойгоҳи ат-Танф, ки дар мусалласи марзии Сурия, Ироқ ва Урдун воқеъ шудааст, аз соли 2016 тавассути эътилофи байналмилалӣ ба раҳбарии Иёлоти Муттаҳида таъсис шуд ва мизбони садҳо низомӣ буд, ки Вашингтон маъмурияти онҳоро муқобила бо ДОИШ муаррифӣ мекард.
Гарчанде Вашингтон муддаӣ аст бо хуруҷи неруҳояш аз ат-Танф, маъмурият дар ин пойгоҳ поён ёфтааст, аммо вазъияти кунунии «Tower 22» ҳамчунон ибҳомбарангез аст. Зеро то кунун на Вашингтон ва на Аммон хабари расмие аз таътилии ин марказ надодаанд ва ҳеҷ иттилооти ба рӯзе дар бораи теъдоди неруҳои мустақар ё маъмуриятҳои кунунии он мунташир нашудааст.
Аз ин рӯ, «Tower 22» ҳамчунон бахше аз шабакаи истиқрори низомиёни амрикоӣ дар Урдун ба шумор меравад.
Пойгоҳҳои омӯзишӣ ва низомии Урдун
Низомиёни амрикоӣ аз шуморе аз таъсисот ва пойгоҳҳои низомии Урдун низ барои ҳузур, омӯзиш, иртиқои омодагии размӣ ва баргузории размоишҳои муштарак истифода мекунанд, ки аз ҷумлаи онҳо метавон ба Маркази омӯзиши амалиёти вижаи Малик Абдуллоҳи Дувум, Маҷмааи омӯзишии муштарак, пойгоҳи омӯзишии неруҳои мусаллаҳи Урдун дар Ал-Ҳумайма ва пойгоҳи омӯзишии неруҳои мусаллаҳи Урдун дар Ал-Қувайра ишора кард.
Тасвири аввал марбут ба пойгоҳи Муваффақ ас-Салтӣ ва дувум марбут ба пойгоҳи Tower 22 мебошад.
Ҳузури низомии Амрико дар Урдун бар асоси тавофуқномаи ҳамкории низомӣ миёни Вашингтон ва Аммон танзим мешавад. Ин тавофуқнома 31 январи соли 2021 имзо шуда ва аз 17 марти ҳамон сол иҷроӣ гардид.
Бар асоси ин тавофуқ, низомиёни амрикоӣ ҳақ доранд аз пойгоҳҳо ва таъсисоти низомии Урдун истифода кунанд. Урдун истифода аз 15 таъсисот ва минтақаи низомиро барои Амрико фароҳам мекунад, ҳарчанд номи онҳо расман мунташир нашудааст. Ҳамчунин низомиёни амрикоӣ дар чаҳорчӯби маъмуриятҳои расмии худ муҷоз ба ҳамл ва нигаҳдории силоҳ дар хоки Урдун ҳастанд.
Бар асоси ин тавофуқ, онҳо аз ихтиёроти зер бархӯрдоранд:
🔹 Вуруд ва истифода аз таъсисот ва минтақаҳои мавриди тавофуқ
🔹 Баргузории давраҳои омӯзишӣ, размоишҳо ва амалиётҳои муштарак
🔹 Интиқоли неру, таҷҳизот ва маҳмулаҳои низомӣ
🔹 Истиқрори неруҳо ва таҷҳизот дар маҳалҳои таъйиншуда
🔹 Фуруд, бархост, сӯхтгирӣ ва таъмиру нигаҳдории ҳавопаймоҳо
🔹 Анбор ва пешзахирасозии таҷҳизот ва тадорукоти низомӣ
🔹 Эҷод ё тавсеаи зерсохтҳо ва таъсисоти мавриди ниёз
🔹 Баҳрабардорӣ аз сомонаҳои иртиботӣ ва хадамоти пуштибонии логистикӣ
🔹 Иҷрои амалиётҳои изтирорӣ, наҷот ва имдодрасонӣ
🔹 Вуруд ва хуруҷи озодонаи низомиён ва кормандони амрикоӣ бидуни ниёз ба гузарнома ё раводид, бо ироаи корти шиносоии Вазорати дифои Амрико
🔹 Муофият аз муқаррароти муҳоҷират, контролҳои марзӣ, молиёт, аворизи гумрукӣ ва соири ҳазинаҳои марбут
🔹 Тараддуди озодонаи ҳавопаймоҳо, худравҳо ва шиноварҳои марбут ба неруҳои мусаллаҳи Амрико
🔹 Воридот ва содироти таҷҳизот, таслиҳот ва тадорукот бидуни бозрасӣ, муҷаввиз, ҳуқуқи гумрукӣ ё молиёт
Бар асоси гузориши CRS, Урдун дастрасии бидуни монеаи низомиёни амрикоиро ба ин таъсисот таъмин мекунад.
Имзои ин тавофуқнома дар январи 2021 бо интиқодҳои густарда дар дохили Урдун ҳамроҳ шуд. Мунтақидон бар ин бовар буданд, ки бархе аз муфоди он бо қавонини дохилӣ ва ҳокимияти миллии Урдун муғойират дорад.
Бо таваҷҷуҳ ба таҳаввулоти амниятии минтақа, аз ҷумла ҷанги Исроил дар Ғазза ва ду ҷанги таҳмилии Амрико алайҳи Эрон, маъмурияти низомиёни амрикоӣ дар Урдун низ дучори таҳаввул шудааст.
Гарчанде густариши ҳузури низомии Амрико аз соли 2014 умдатан дар чаҳорчӯби мубориза бо ДОИШ ва ҳимоят аз амалиёт дар Сурия ва Ироқ тавҷеҳ мешуд, имрӯз ин ҳузур абъоди густардатаре ёфта ва дар хидмати аҳдофи марбут ба амнияти минтақаӣ ва рӯёрӯии рӯзафзуни Амрико ва Эрон қарор гирифтааст.
Дар шароити кунунӣ муҳимтарин вазифаҳои ин неруҳо иборатанд аз:
🔹 Ҳифозат аз низомиён ва таъсисоти низомии Амрико дар баробари ҳамалоти мушакӣ ва паҳподӣ
🔹 Тақвияти тавони дифои ҳавоӣ ва мушакӣ
🔹 Раҳгирии таҳдидоти ҳарими ҳавоии Урдун
🔹 Истиқрори ҷангандаҳо, ҳавопаймоҳои шиносоӣ ва ҳавогардҳои ҷанги электронӣ
🔹 Интиқоли неруҳо ва таҷҳизот, пуштибонии логистикӣ ва сӯхтрасонӣ
🔹 Пуштибонӣ аз сомонаҳои ҳушдори зудҳангом, фармондеҳӣ, контрол ва иртиботот
🔹 Расади таҳаввулоти низомӣ дар Сурия, Ироқ, Эрон ва сарзаминҳои ишғолӣ
🔹 Фароҳам кардани пойгоҳ барои вокуниши сареъ ба буҳронҳои минтақаӣ
Тавофуқномаи ҳамкории низомӣ ба низомиёни амрикоӣ иҷоза медиҳад аз ин марказҳо истифода карда ва дар онҳо неру, ҳавогард, таҷҳизот ва тадорукоти низомӣ мустақар ё захира кунанд.
Давлати Урдун иддао мекунад, ки ин марказҳо таҳти унвони «пойгоҳҳои амрикоӣ» шинохта намешаванд, зеро ҳокимият ё мудирияти онҳо дар дасти Урдун аст. Бо ин ҳол, воқеиятҳои майдонӣ гӯёи ҳақиқати дигаре ҳастанд; ин шавоҳид таъкид мекунанд, ки Иёлоти Муттаҳида ҳокими бечунучарои ин марказҳо ва пойгоҳҳои низомӣ аст ва зерсохтҳои онҳо дар ростои маъмуриятҳои низомии Амрико алайҳи Эрон ба кор гирифта шудаанд. Аз ин рӯ, Ҷумҳурии Исломии Эрон ин марказҳоро аҳдофи низомии машрӯъ дар ростои дифоъ аз амнияти миллии худ медонад.
Иёлоти Муттаҳида дар канори ҳамкориҳои низомӣ, яке аз муҳимтарин ҳомиёни молии Урдун низ ба шумор меравад. Ду кишвар дар сентябри соли 2022 ёддошти тафоҳуме имзо карданд, ки бар асоси он Вашингтон мутааҳҳид шуд дар фосилаи солҳои 2023 то 2029 ҳамасола 1,45 миллиард доллар кумаки молӣ дар ихтиёри Урдун қарор диҳад. Ҳамчунин дар декабри соли 2023 низ тавофуқномае барои эътои 845,1 миллион доллар кумаки бебозгашт ба манзури ҳимоят аз буҷаи умумии давлати Урдун миёни ду кишвар ба имзо расид.
