Таҳқиқоти Reuters нишон медиҳад, ки Эрон тавассути шабакаи беш аз 5 ҳазор ниҳоди вобаста ба Вазорати дифоъ, аз ҷумла дар давраи ҷанг ва муҳосираи баҳрии ИМА, воридоти таҷҳизот ва маводи зарурӣ барои барномаҳои мушакӣ ва паҳподии худро идома додааст. Тибқи таҳқиқоти хабаргузории Reuters, Эрон аз моҳи январи соли 2025 ба ин сӯ тавассути шабакаи пинҳонии …
Тибқи таҳқиқоти хабаргузории Reuters, Эрон аз моҳи январи соли 2025 ба ин сӯ тавассути шабакаи пинҳонии ниҳодҳои марбут ба Вазорати дифоъ ҳадди ақал 2 миллиард доллар таҷҳизот, маводи тарканда ва мошинҳои боркаши вазнин ворид кардааст. Ин шабака, ба гуфтаи Reuters, барои канорагирӣ аз таҳримҳои Ғарб ва маҳдудиятҳои баҳрии Амрико истифода мешавад.
Reuters муайян кардааст, ки беш аз 5 ҳазор ниҳод бо номҳои дорои ҳарфҳои MOD, ки ба Вазорати дифои Эрон ишора мекунанд, дар ин шабака фаъолият доранд. Ин ниҳодҳо суроғаи муштараке дар Теҳрон доранд ва бо вуҷуди он ки дар ҳуҷҷатҳояшон санаи таъсис 11 феврали соли 1979 сабт шудааст, аксари онҳо дар соли 2013 таъсис ёфтаанд.
Бар асоси таҳқиқот, баъзе аз ин ниҳодҳо бо Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ ва бунёдҳои бузурги иқтисодии вобаста ба сохторҳои қудратӣ робита доранд. Онҳо аз миёнаравон ва ширкатҳои хориҷӣ барои хариди молу таҷҳизот истифода мебаранд.
Reuters бо такя ба санадҳои бонкӣ, ҳуҷҷатҳои гумрукӣ ва сабтҳои ширкатҳо гузориш медиҳад, ки дар 97 дарсади интиқолҳои баррасишуда ҳисоббаробаркунӣ «бидуни интиқоли асъор» анҷом шудааст. Ба гуфтаи таҳқиқот, ин усул имкон медиҳад, ки маблағҳо аз тариқи ҳисобҳои хориҷӣ пардохт шаванд ва интиқоли мустақими пул аз марзҳо камтар сурат гирад.
Тибқи маълумоти Reuters, яке аз ниҳодҳои мавриди таҳқиқ бо рақами MOD 346428 аз моҳи январи соли 2025 то июни соли 2026 ба маблағи 2,3 миллиард доллар молу таҷҳизот ворид кардааст.
Ин воридот маводи кимиёвии барои истеҳсоли сӯзишвории мушакӣ истифодашаванда, маводи тарканда, детонаторҳо, ҷузъҳои муҳаррикҳои ҳавопаймо, дастгоҳҳои дақиқи саноатӣ ва мошинҳои боркаши вазнинро дар бар мегирифт.
Коршиносони масоили силоҳ ва таҳримҳо ба Reuters гуфтаанд, ки қисми зиёди ин мавод метавонад дар истеҳсол ё истифодаи мушакҳо ва паҳподҳо ба кор равад. Аммо хабаргузорӣ таъкид мекунад, ки баъзе аз ин таҷҳизот истифодаи дугона доранд, яъне метавонанд барои мақсадҳои ғайринизомӣ низ истифода шаванд.
Дар миёни мошинҳои воридшуда садҳо мошини боркаши Iveco ва ҳазорҳо мошини Toyota Hilux ва Land Cruiser низ ҳастанд. Ба гуфтаи таҳқиқот, баъзе аз чунин мошинҳо метавонанд барои интиқол ё ҳамчун платформаҳои сайёри партоби мушакҳо ва паҳподҳо мутобиқ карда шаванд.
Reuters гузориш медиҳад, ки таҷҳизот бо роҳҳои гуногун ба Эрон расидааст: тавассути киштиҳои боркаш аз Русия аз тариқи баҳри Хазар, бо мошинҳои боркаш аз Осиёи Марказӣ ва бо ҳавопаймоҳои боркаш аз Чин.
Дар ҳуҷҷатҳои воридотӣ инчунин молҳое сабт шудаанд, ки гӯё аз Олмон ва дигар кишварҳои Иттиҳоди Аврупо, инчунин Амороти Муттаҳидаи Араб фиристода шудаанд.
Тибқи маълумоти баррасишуда, пас аз оғози ҷанг дар моҳи феврали соли 2026 ҳаҷми моҳонаи воридоти ниҳоди MOD 346428 дар моҳи март 47 дарсад коҳиш ёфта, ба 54 миллион доллар расидааст. Аммо то моҳи май ин рақам дубора ба 77 миллион доллар афзоиш ёфтааст.
Reuters ҳамчунин аз воридоти детонаторҳои Русия ба маблағи умумии 7,6 миллион доллар аз оғози соли 2025 хабар медиҳад. Қисми охирини ин интиқолҳо моҳи июни соли 2026 ба маблағи 1,9 миллион доллар анҷом шудааст.
Вазорати корҳои хориҷии Чин ба Reuters гуфтааст, ки аз интиқолҳои зикршуда огоҳӣ надорад ва талошҳо барои пайваст кардани Чин ба низоъҳои минтақавиро рад мекунад.
Ширкати итолиёвии Iveco изҳор доштааст, ки барои пешгирӣ аз расидани маҳсулоташ ба муштариён ва самтҳои мамнуъ чораҳои назоратӣ дорад, аммо наметавонад интиқоли минбаъдаи маҳсулотро аз ҷониби шахсони сеюм назорат кунад.
Toyota низ гуфтааст, ки дар Эрон фаъолиятҳои тиҷоратӣ надорад ва аз харидҳои зикршуда огоҳ нест.
Иттиҳоди Аврупо эълон кардааст, ки маълумоти марбут ба тақвияти барномаҳои мушакӣ ва паҳподии Эронро бодиққат баррасӣ мекунад. Сухангӯи Вазорати хазинадории ИМА бошад, гуфтааст, ки Вашингтон талошҳои Эрон барои канорагирӣ аз таҳримҳо ва маблағгузории барномаҳои низомиро пайгирӣ мекунад.
Ба гузориши Reuters, ниҳодҳои давлатӣ ва ширкатҳои эроние, ки барои шарҳи ин таҳқиқот бо онҳо тамос гирифта шудааст, аз ҷумла намояндагии Эрон дар Созмони Милали Муттаҳид дар Женева ва дафтари раёсатҷумҳурӣ, ба дархостҳо посух надодаанд.
Таҳқиқот инчунин ба воридоти маводи кимиёвӣ ба маҷмааи бандарии Бандар Аббос дар солҳои 2025 ва 2026 ишора мекунад.
Тибқи ҳуҷҷатҳои баррасишуда, миёни моҳи январ ва апрели соли 2025 ба ин бандар 886 тонна маводи кимиёвӣ ворид шудааст. Манбаи ин мавод Чин сабт шуда буд ва гурӯҳи моддаҳои зикршуда пешмоддаҳои эҳтимолии сӯзишвории сахти мушакӣ, аз ҷумла перхлоратҳоро дар бар мегирифт.
Се рӯз пас аз интиқоли охирини ин силсила, 26 апрели соли 2025, дар бандар таркиши бузурге рух дод, ки бар асари он дастикам 70 нафар кушта ва беш аз 1 200 нафар маҷрӯҳ шуданд.
Reuters бо истинод ба ду манбаи огоҳ гузориш медиҳад, ки таркиш ҳангоми оташ гирифтани перхлорати натрий дар зарфҳои боркашонӣ рух додааст. Аммо хабаргузорӣ натавонистааст муайян кунад, ки оё маводи интиқоли охирини 75-тоннагӣ сабаби ин таркиш будааст ё не.
Тибқи таҳқиқоти Reuters, шабакаи ниҳодҳои вобаста ба Вазорати дифои Эрон ба ин кишвар имкон додааст, ки тавассути миёнаравон, ширкатҳои хориҷӣ ва масирҳои гуногуни интиқол хариди таҷҳизоти дорои истифодаи низомиро идома диҳад.
Коршиносони мусоҳибашуда ба Reuters гуфтаанд, ки ин маълумотҳо қобилияти шабакаи таъминотии Эронро барои пайдо кардани масирҳои нав нишон медиҳанд. Бо вуҷуди ин, Reuters таъкид мекунад, ки ҳамаи маълумоти гумрукиро мустақилона тасдиқ карда натавонистааст ва барои баъзе молҳо танҳо рамзҳои гумрукӣ ва кишвари эълоншудаи аслро дар ихтиёр доштааст.
Манбаъ: Reuters, 29 октябри соли 2026.
