Нашрияи омрикоии National Interest бо интишори мақолае таҳти унвони “Оё Эрон дар рақобати силоҳҳои мофавқи савт, Омрико ва Исроилро шикаст додааст?” навишт: Иёлоти Муттаҳида ва Исроил дар ҳоли кор бар рӯйии лазерҳои пурқудрат барои муқобила бо таҳдидоти мушакӣ ҳастанд, аммо ин силоҳҳо ҳанӯз роҳи дарозе дар пеш доранд. Эрон акнун бо мушакҳои мофавқи савти ғайриқобили …
Нашрияи омрикоии National Interest бо интишори мақолае таҳти унвони “Оё Эрон дар рақобати силоҳҳои мофавқи савт, Омрико ва Исроилро шикаст додааст?” навишт: Иёлоти Муттаҳида ва Исроил дар ҳоли кор бар рӯйии лазерҳои пурқудрат барои муқобила бо таҳдидоти мушакӣ ҳастанд, аммо ин силоҳҳо ҳанӯз роҳи дарозе дар пеш доранд. Эрон акнун бо мушакҳои мофавқи савти ғайриқобили маҳор, Исроилро таҳдид мекунад ва боздорандагии худро иртиқо медиҳад.
Инак, гузориши National Interest:
Дар асри мудерн, бесуботӣ дар саросари ҷаҳон, дуруст замоне, ки ба назар мерасад як даргирӣ фурӯкаш мекунад, даргирии дигаре оғоз мешавад. Дар июни имсол, ба истилоҳ “ҷанги 12 рӯза” байни Исроил ва Эрон даргирифт. Ин ҷанг танҳо пас аз он поён ёфт, ки нерӯи ҳавоии Иёлоти Муттаҳида “амалиёти чаккуши нимашаб”, як ҳамлаи фаннии печида бо истифода аз бомбафканҳои радаргурези дурбурди B-2-ро алайҳи таъсисоти ҳастаии Эрон анҷом дод.
Ҳатто он ҳамалот низ асарбахшии машкуке доштанд. Таҳлилгарони мустақил ҳадс мезаданд, ки ин ҳамалот танҳо тавониста барномаи ҳастаии Эронро барои муддати 6 моҳ то 2 сол ба ақиб андозад, аммо натавониста онро барои ҳамеша нобуд кунанд, ҳамон тавр, ки Дунолд Тромп дар ибтидо иддао кард.
Исроил ва Эрон дар остонаи ҷанги дубора
Барои давлати Тромп мушаххас буд, ки ин ҳамалот поёни ҷанги 12 рӯза буд. Аммо барои Исроил ва Эрон, ин сирфан муқаддимае барои ҷанге бузургтар буд. Ба ҳар ҳол, Эрон ва Исроил барномаҳое барои нуфузи минтақаӣ доранд – ва ҳар ду тараф якдигарро монеъе барои ин аҳдофи бузург медонанд.
Ҳам Исроил ва ҳам Эрон пас аз поёни ҷанг, дар ҳоли таҷдиди таслиҳот ва омода шудан барои даври дигаре аз ҷанг ҳастанд. Трито Порсӣ, муовини раиси Муассисаи Quincy мӯътақид аст, ки ин даргирӣ қарор аст дар поиз (тирамоҳ) аз сар гирифта шавад.
Барои ин манзур, фақат Исроил нест, ки дар ҳоли харид ва тавлиди силоҳ аст. Эрон, бо вуҷуди тамоми бомбборонҳое, ки дар ҷанги қаблӣ мутаҳаммил шуд, нишон додааст, ки шаҳрҳои мушакии зерзаминии он умдатан даст нахӯрда будаанд. Илова бар ин, раиси барканоршудаи Ожонси иттилооти дифоъии Омрико (DIA) пеш аз ин ба матбуот фош карда буд, ки ҳамалоти ҳавоии Омрико ба андозаи иддаои давлати Тромп алайҳи марказҳои атомии мустаҳками Эрон, муассир набудаанд.
Зарродхонаи силоҳҳои мофавқи савти Эрон
Акнун эрониҳо қудратмандтарин силоҳи худро ба унвони навъе боздорандагӣ дар баробари даври ҷадиди ҳамалоти ҳавоии Исроил ба намоиш мегузоранд. Ин мушаки мофавқи савт, ки бо номи “Охируззамон” шинохта мешавад, аз замони рӯнамоӣ, баҳсҳои шадидеро дар миёни таҳлилгарони дифоъӣ барангехтааст. Агар гуфтаи Эрон дар мавриди мушаки мофавқи савти ҷадидаш дуруст бошад, метавонад бузургтарин таҳдиди стратегӣ барои амнияти Исроил дар ояндаи наздик бошад.
Барномаи тавсиаи силоҳҳои мофавқи савти Эрон дар аввалҳои даҳаи 2000 бо мушакҳое монанди “Шиҳоб-3”, ки гузинаҳои мухталифи ҳамлаи миёнбурдро барои Сипоҳи Посдорони Инқилоби Исломии Эрон фароҳам мекард, мавриди таваҷҷӯҳ қарор гирифт.
То соли 2023, Эрон мушакҳои ҳидоятшавандаи мофавқи савти “Фаттоҳ-1” ва “Фаттоҳ-2”-ро муаррифӣ кард, ки суръати онҳо то 18510 км мерасад. Ин силоҳҳои ҳойперсуники эронӣ бо мановрҳои ғайриқобили пешбинӣ дар ҳини парвоз, барои нуфуз ба падофандҳои ҳавоии пешрафта, монанди сомонаҳои падофанди ҳавоии “Гунбади оҳанин” ва “Пайкон”-и Исроил, ки мавриди таҳсин қарор гирифтаанд, тарроҳӣ шудаанд.
“Фаттоҳ” аввалин бор дар июни 2025 дар ҷараёни ҳамалоти талофиҷӯёнаи Эрон ба Исроил озмоиш шуд; ҷойе, ки тибқи гузоришҳо, мушакҳои ҳойперсуник бар падофандҳо ғалаба карданд ва хасоратҳои қобили таваҷҷӯҳе ба аҳдофи низомӣ ва ғайринизомӣ ворид карданд.
Албатта, расонаҳои исроилӣ дар он замон умдатан ба далели сонсури низомии шадид аз ба иштирок гузоштани мизони хасоратҳо худдорӣ карданд. Аммо хасоратҳои қобили таваҷҷӯҳ – ва буҳту ҳайрат дар миёни мақомоти дифоъии Исроил – ношӣ аз силоҳҳои пешрафтаи ҳойперсуники Эрон дигар қобили инкор нест. Ва ин фақат намунае аз тавоноии системаҳои эронӣ буд, ки ба суръат дар ҳоли пешрафт ҳастанд.
Ба хотир дошта бошед, ки на Исроил ва на Иёлоти Муттаҳида системаи дифоъӣ дар баробари ин силоҳҳо надоранд – “Гунбади оҳанин” барои мушакҳои бисёр кундтар ва ибтидоитар дар назар гирифта шудааст, на мушакҳои ҳоеперсуник – ё муодилҳои қобили эътимоди онҳо.
Мушаки “Охируззамон”
“Охируззамон”, ҷадидтарин силоҳи ҳойперсуники Эрон, дар аввалин размоиши бузурги низомии Эрон аз замони поёни ҷанги 12-рӯза озмоиш шуд. “Охируззамон” як силоҳи ҳойперсуник аст, ки қодир ба ҳамли то 80 кулоҳаки ҷангӣ, ҳар кадом бо вазни 70 килограмм аст, ки “қудрати тахриби фавқулъода азиме” дорад.
Гузоришҳо ҳокӣ аз он аст, ки силоҳи ҳойперсуники ҷадиди эронӣ метавонад ба суръатҳои беш аз ҳудуди 3000 километр даст ёбад ва ба он иҷоза медиҳад, то бо ҳадди ақал замони ҳушдор, аҳдоферо дар саросари минтақа ҳадаф қарор диҳад.
Дар воқеъ, номи “Охруззамон” бар нақши намодини ин силоҳ дар дуктурини низомии Эрон таъкид мекунад ва нишондиҳандаи тағйир дар дуктурини Эрон аст, ки аз суръат ва касрат барои ғалаба бар душманон истифода мекунад.
Мушакҳои ҳойперсуник монанди “Охируззамон” бо таркиби масирҳои болистик ба суръатҳои панҷ баробари суръати савт амал мекунад. Тавоноии онҳо дар тағйири масир дар ҳини парвоз, ташхис ва раҳгирии онҳоро фавқулъода душвор мекунад ва аз радарҳо ва сипарҳои мушакӣ фирор мекунанд.
Бар хилофи мушакҳои болистики суннатӣ, ки қавсҳои қобили пешбиниро дунбол мекунанд, силоҳҳои ҳойперсуник аз фазо убур мекунанд ва замони вокуниш барои дифоъро ба чанд дақиқа коҳиш медиҳанд.
Бинобарин, ин мушак таҳдиде ҷиддӣ барои Исроил аст. Бо бурде, ки фосилаи Теҳрон то Телавивро пӯшиш медиҳад, мушакҳои “Охируззамон” метавонанд дар камтар аз 10 дақиқа ба хоки Исроил бирасанд ва замони каме барои тахлия ё иқдомоти мутақобил боқӣ мегузоранд.
Дар тӯли ҷанги июни 2025, истифодаи Эрон аз мушакҳои ҳойперсуники “Фаттоҳ”, дифоъи ҳавоии Исроилро беасар ва ба марказҳое дар Телавив бархӯрд кард, ки мунҷар ба талафоти зиёд ва осеб ба зерсохтҳо шуд. Тарроҳии чанд кулоҳакаи мушаки “Охируззамон” ин хатарро ташдид мекунад ва ҳамалоти густардаро мумкин месозад, ки метавонад дифоъи чандлояи Исроилро дарҳам бишканад.
Ҳушдоре барои Исроил ва Иёлоти Муттаҳида
Таҳлилгарон гумон мекунанд, ки як ҳамлаи тамомаёр метавонад дороиҳои калидӣ монанди реактори атомии Димона ё бандарҳои Ҳайфоро ҳадаф қарор диҳад ва даргириро ба сутуҳи вуҷудӣ ташдид кунад. Мақомоти эронӣ ин мушакро ба унвони як омили боздоранда дар баробари таҷовузи Исроил муаррифӣ кардаанд, аммо истиқрори он нишондиҳанда як чархиши стратегӣ ба самти мавзеъи таҳоҷумӣ аст, зеро ҳар ду тараф барои даври баъдии ҷанг омода мешаванд.
Паёмадҳои ин мушак ба ҳамон андоза нигаронкунанда барои пойгоҳҳои низомии Иёлоти Муттаҳида дар Ховари Миёна аст. Пойгоҳҳои Иёлоти Муттаҳида дар Ироқ, Сурия, Ӯрдун, Арабистони Саудӣ, Қатар ва Амороти Муттаҳидаи Арабӣ ҳамагӣ дар бурди мушаки ҷадиди ҳойперсуники Эрон қарор доранд ва онҳоро дар баробари ҳамалоти сареъ осебпазир мекунанд.
Иёлоти Муттаҳида дифоъи минтақаеро бо систем дифоъ минтақае иртифоъ боло (thaad) ва гурӯҳҳои нов ҳаво паймобр тақвият кардааст, аммо силоҳҳои ҳоипрсуник ин системҳои дифоъиро ба чолиш мекашанд. Дар ҳаводис гузашта, “нерӯҳои нёбти” Эрон нерӯҳои Омрикоииро аз фосила наздик бо пҳподҳо ва мушакҳо ҳадаф қарор додаанд; Мушакҳои охируззамон метавонад ҳамалот мустақим аз сӯи Эронро мумкин созад ва хатар ташдид даргириҳоро афзоиш диҳад…
Исроил дар баробари таҳдиди силоҳҳои мофавқи савти Эрон чӣ коре метавонад анҷом диҳад?
Дар посух ба таҳдиди фазояндаи силоҳҳои мофавқи савти Эрон, исроилиҳо дар ҳоли густариши тавсиаи барномаи гунбади оҳанини худ ҳастанд, ки як системаи дифоъи мушакии ҳидоятшуда (DEW) аст. Ба иборати дигар, Исроил дар ҳоли тавсиаи лазерҳои ғулпайкаре аст, ки эҳтимолан қодир ба сӯзондани мушакҳои мофавқи савт дар осмон ҳастанд.
Иёлоти Муттаҳида низ коре мушобеҳ анҷом медиҳад. Бо ин ҳол, артишҳои ғарбӣ дар тӯли даҳаҳо бо тавсиаи DEW-ҳо дасту панҷа нарм кардаанд ва бисёре аз ин барномаҳо дар “ҷаҳаннами тавсиа” гир афтодаанд. Бинобар ин, муддате тӯл хоҳад кашид, то Исроил ё Иёлоти Муттаҳида битавонанд ба ин дифоъҳои хаёлӣ такя кунанд. Дар ҳамин ҳол, Эрон акнун силоҳҳои мофавқи савт дорад…
National Interest
